Doe het zelf in de openbare ruimte

Tijdens een werkbezoek in Amsterdam Oost viel iets bijzonders op. In perkjes, op stoepen, in de boomvakken en langs de gevels stonden allerhande snuisterijen en plantjes. En, naast de vertrouwde gevelbankjes, bleek ook de picknicktafel een geliefd element op straat te zijn.

Deze bewonersinitiatieven laten zien dat er energie is in de buurt om dingen te ondernemen. Bewoners nemen bezit van de openbare ruimte. Dat kan een positief signaal zijn; men voelt een verantwoordelijkheid voor het publieke domein. Hieruit kan een sterke sociale controle voortkomen, wat leidt tot een vergroting van de (sociale) veiligheid.

Maar, niet iedereen is fan van dergelijke initiatieven. Vaak plaatsen bewoners in een enthousiaste bui een aantal objecten, maar vergaat de interesse al snel, waarna de verloedering optreedt. Het beheren van de openbare ruimte blijkt een grotere opgave dan men vooraf had voorzien. Zo wordt de picknicktafel of bloempot een doorn in het oog van de buren.

picknicktagelBewoners plaatsen objecten in de openbare ruimte

Vanuit het BSR model, waarin vier leefstijlen onderscheiden worden, typeren we dergelijke initiatieven als ‘rood’. Het zijn acties van expressieve bewoners, die het belangrijk vinden om zich te onderscheiden en veel creatieve energie hebben. Ze ondernemen graag spontane acties en zijn ervan overtuigd dat dit een positief resultaat oplevert. De beleving van de buren wordt daarbij nog weleens vergeten.

tuintje

Eigen initiatief in Amsterdam Oost

Hoe gaan we, als beleidsmakers, om met dit soort initiatieven? Daarvoor zijn een aantal opties. Idealiter lossen buren het samen op, door onderlinge afspraken te maken over wat wel en niet kan. In buurten waar men elkaar kent zal dat doorgaans prima lukken. Uiteraard kunnen buurtwerkers of betrokken ambtenaren hierin een handje helpen, bijvoorbeeld door een brainstormavond te organiseren: Wat wil men, professionals en bewoners, met de buurt, en waar is wel/geen ruimte voor? Dergelijke participatievormen kunnen prima deel uitmaken van een groter verandertraject.

Een andere optie is het aanscherpen van regelgeving en het implementeren van gestructureerd beleid. Programma’s als ‘adopteer een boomspiegel’ geven bewoners de kans om, onder bepaalde voorwaarden, hun eigen draai te geven aan de openbare ruimte. Anderzijds is het mogelijk om, wanneer daar aanleiding toe is, juist strenger te handhaven tegen eigen initiatieven in de openbare ruimte. Bijvoorbeeld omdat deze leiden tot sociale onrust of verloedering van het straatbeeld.

boomspiegel adoptie

Een geadopteerde boomspiegel in Amsterdam Oost

Zo zie je maar: bij bewonersinitiatieven valt er heel wat te kiezen, voor zowel bewoners als beleidsmakers. Wij hopen dat er steeds meer ruimte komt voor eigen initiatief. Aan gemeenten, woningcorporaties, ontwikkelaars en gebiedsbeheerders de taak om hier de juiste kaders voor te stellen.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *