#2 Toekomstwaarden openbare ruimte

Nieuwe kansen voor ontwikkeling; toekomstwaarde 

2Locaties hebben zelden maar één functie en aan iedere functie zijn verschillende waarden verbonden, zoals we gezien hebben in deel 2 van dit Dossier.

Maar wat als de gebruikswaarden van een locatie verdwijnen of veranderen? Dan ontstaan er nieuwe kansen!

Eén van de meest sprekende praktijkvoorbeelden is het Westergasfabriek terrein in Amsterdam, groot geworden door tijdelijk gebruik, zonder zijn kleinschalig karakter te verliezen.

westergas 1

De gashouder, 1992

Toen in 1992 het tijdelijk gebruik van het Westergasfabriekterrein van start ging, was er al een kwart eeuw geen gas meer geproduceerd. In 1990 werd door Stadsdeel Westerpark, onder leiding van Evert Verhagen, begonnen aan een nieuw plan voor dit gebied. Het speerpunt daarbij was een gevarieerd functieaanbod, waarbij huurders een sterke affiniteit met de locatie moesten hebben om het bijzondere karakter van het terrein te waarborgen. Zo veranderde het gebied in enkele jaren van een gesloten, industrieel complex, naar een groen en open gebied met een diversiteit aan functies.

Nederland, Amsterdam, Westerpark, 25-05-2010. Groot overzicht Cultuurpark Westergasfabriek. In het midden de voormalige gashouder met daarnaast - de vijvers - de fundamenten van de vroegere andere gashouders. Langs het water de gebouwen, waaronder de voormalige Zuiveringshal. Het ernstige vervuilde terrein is inmiddels gesaneerd en vormt het nieuwe Westerpark. De voormalige fabrieksgebouwen hebben een culturele bestemming gekregen, het terrein wordt gebruikt voor manifestaties, tentoonstelling, expositie, cultuur, industrieel en cultureel erfgoed: cultuurpark. Verder links Spaandammerbuurt, spoorlijn en emplacement, midden Haarlemmervaart, rechts Staatsliedenbuurt. Aan de horizon IJ, IJ-oevers met havens en Centraal Station. Grand overview Culturepark Westergasfabriek. In the middle one of the former gasometers with next to it - the ponds - the foundations of the other former gasometers. The buildings along the waterfront include the Zuiveringshal, large hall for cleaning the gas. The seriously polluted site has been cleaned and forms the new Westerpark. The former industrial buildings have a cultural destination, the site is used for events, exhibitions, cultural manifestations: culture park. luchtfoto (toeslag), aerial photo (additional fee required) foto/photo Siebe Swart

Het Westergasfabriek terrein, anno nu

Vanzelfsprekend werden daarmee nieuwe doelgroepen aangesproken. Eerst de stedelijke pioniers; ondernemers en kunstenaars die met creatieve energie de nieuwe ontwikkelingen aanspoorden. In het BSR model wordt deze groep gezien als mensen met een overwegend ‘rode’ leefstijl.

BSR

Het BSR model, zoals ontwikkeld door SAMR

Naarmate de diversiteit aan functies groeide,  groeide ook de betekenis voor andere doelgroepen. Inmiddels zijn er diverse horecagelegenheden, bedrijven en een bioscoop gevestigd en biedt het terrein een afwisseling van rust, dynamiek, werkgelegenheid en ontspanning. Allemaal op loopafstand van het Amsterdamse stadscentrum.

westergas 3Horeca op het Westergasfabriek terrein (bron: M. Heemstra)

Dit project laat een waardevolle ontwikkeling zien, met een unieke ruimtelijke kwaliteit; een locatie die geen toekomstwaarde meer had in de industriële sector, mede door zijn ligging nabij de binnenstad, ontwikkelde een geheel nieuwe toekomst door juist gebruik te maken van deze binnenstedelijke locatie.

Hieruit blijkt dat het verdwijnen van een conditie of gebruik geen teloorgang hoeft te betekenen, maar juist de voedingsbodem kan zijn voor nieuw initiatief. Leefstijlgericht werken kan daarbij helpen om nieuwe ontwikkelingen af te stemmen op de aanwezige doelgroepen, of om nieuwe kansen te ontdekken binnen bestaande structuren.