#3 Leefstijlen strategie in de openbare ruimte

LeefstijlindeopenbareruimteIII

Bezuinigingen, de participatiesamenleving en een groeiend takenpakket; het zijn zaken waar iedere gemeente in Nederland mee geconfronteerd wordt.

Dit heeft zijn weerslag op de manier waarop gemeenten omgaan met het beheer en de inrichting van de openbare ruimte.

Volgens recente data van kennisplatform CROW hebben de meeste Nederlandse gemeenten hun onderhoudsbudget voor de openbare ruimte verlaagd met 5 tot 25%. Deze budgetverlaging resulteert in het verlagen van ambitieniveaus, andersoortige inrichtingen van publieke ruimtes en een zoektocht naar alternatieve, goedkopere, beheervormen. Hoe behouden we in deze context de tevredenheid van burgers en bewoners?

Als antwoord op deze vraag ontwikkelde Civiel Adviesbureau Waterpas, samen met SmartAgent (onderdeel van Market Response), een kostenefficiënte methode, waarbij de gebruiker en zijn leefstijl centraal staan. Deze methode, die de naam ‘Beter Buiten’ meekreeg, benadert zowel het beheer als de inrichting van de openbare ruimte vanuit een leefstijl georiënteerd perspectief.

Identiteit & gebruikswaarde als uitgangspunt
De openbare ruimte is per definitie multifunctioneel en moet daarom altijd met een brede visie benaderd worden. Dit vereist een juiste afstemming tussen ruimtegebruik, inrichting en beheer. Daarbij moet identiteit van de openbare ruimte worden afgestemd op het omringende vastgoed en aansluiten op de wensen van de gebruiker. Dat geldt niet alleen voor de luxueuze waterfronts, centraal gelegen parken en ruime boulevards waarmee steden zich graag profileren. Ook de kleinere pleintjes, woonstraten en winkelgebieden hebben baat bij een sterke eigen identiteit. Een identiteit waarmee gebruikers zich willen verbinden, waar zij zorg voor willen dragen. Deze verbondenheid leidt tot zorgvuldig ruimtegebruik, waarmee vernieling en vervuiling beperkt kunnen worden.

waterfront 1 nijntje pleintje
Functie, verbondenheid & identiteit; niet alleen op prestige locaties, óók op buurtniveau

Doelgroepen & Leefstijlen als wegwijzers
Om de identiteit van een ruimte te ondersteunen moet zowel het beheer als de inrichting worden afgestemd op de wensen van de doelgroep. Uiteraard hebben verschillende mensen verschillende wensen, waaruit een diversiteit aan preferenties voortkomt. Eén van de manieren om inzicht te verkrijgen in deze diversiteit, is het gebruik van het BSR-model. Dit model biedt inzicht in de leefstijl van individuen, op basis van psychologische en sociologische aspecten.

dossier 3 1Het BSR leefstijlmodel, ontwikkeld door SmartAgent

Op grond van praktijkgericht en academisch onderzoek heeft Waterpas deze leefstijlen kunnen relateren aan concrete voorkeuren met betrekking tot de inrichting, het gebruik en het beheer van de openbare ruimte. Zo blijkt dat ‘rode’ individuen een voorkeur hebben voor creatieve inrichtingsvormen en ruimtelijke vrijheid, terwijl ‘groene’ individuen veiligheid, degelijkheid en geborgenheid in de openbare ruimte waarderen. En waar de gele groep graag samenkomt en nieuwe mensen ontmoet in het publieke domein, geeft het blauwe individu de voorkeur aan kijkgroen met een hoogwaardige uitstraling.

Deze leefstijlbenadering biedt een nieuw perspectief op het functionele en sociale gebruik van (semi)publieke ruimten. Daarmee vormt het de basis voor nieuwe ontwerp- en beheersprocessen, waarbij differentiatie in inrichtingselementen en beheerniveaus leidt tot een hogere tevredenheid bij lagere kosten. 

Communicatie, participatie & beheervormen; leefstijlgericht denken
Onder politieke credo’s als ‘wijkgericht werken’ en ‘de participatiesamenleving’ zullen communicatie en participatie de basis vormen voor toekomstige beheers- en ontwerpprocessen. Ook hierbij kan een leefstijlgeoriënteerde aanpak uitkomst bieden. De leefstijlbenadering biedt handvatten voor de communicatie richting bewoners en de invulling van het participatietraject. Zo zijn extroverte, groepsgeoriënteerde bewoners vaak bereid om het beheer van groenstroken op zich te nemen, samen met buurtgenoten. Introverte, ego-gerichte individuen gaan eerder op zoek naar financiële oplossingen voor de uitbesteding van het beheer, zoals crowdfunding of samenwerking met lokale bedrijven.

dossier 3 2Kernwaarden: Communiceren & participeren met de vier leefstijlgroepen,
op basis van het BSR model (SmartAgent)

Utopie of Strategie?
Hogere tevredenheid tegen lagere kosten; het lijkt wellicht een commerciële utopie. Maar door de focus te verplaatsen van bezuiniging naar afstemming, kunnen nieuwe inrichtings- en beheerconcepten ontwikkeld worden die aansluiten op de leefstijl van de gebruiker. Zo kan met efficiënt budgetinzet en innovatieve, leefstijl-georiënteerde methoden ingezet worden op strategische participatieve processen, die resulteren in een hogere tevredenheid onder gebruikers.

beterbuiten

Meer weten over de ‘Beter Buiten’ methode en de mogelijke toepassingen binnen uw werkgebied? Neem contact met ons op via beterbuiten@waterpas.nl Voor meer informatie over leefstijlen, zie ook http://www.samr.nl